Doors Gouda

door Bert Hermans · Gouda, NL

Dit schilderij is een zes-panelen (hexaptych) van deuren in Gouda. Het toont speciale voordeuren van gebouwen en huizen in Gouda. Links boven is de deur van het voormalige Cellebroedersklooster aan de Groeneweg. Het Cellebroedersklooster werd gebouwd in de 14e eeuw en was ook de voormalige Latijnse school. Na de Reformatie werd in 1573 besloten om de Latijnse school van Gouda, later gymnasium, in het kloostercomplex te huisvesten. Ter herinnering aan deze periode staat boven de ingang van het gebouw geschreven: "Praesidium atque decus quae sunt et gaudia vitae - Formant hic animos Graeca Latina rudes", ruw vertaald: "Een steun, ornament en bron van vreugde in het leven te zijn, Grieks en Latijn vormen hier de nog ruwe geest". De entree deur van het voormalige Catharina Gasthuis (nu Museum Gouda) is geschilderd in de rechterbovenhoek van het doek. Het gastenhuis wordt genoemd in een akte uit 1382, maar moet ouder zijn: het werd in 1363 herbouwd na een stadsbrand. Het ziekenhuis kreeg de naam Catharina Gasthuis, omdat het altaar van het ziekenhuis was gewijd aan Sint-Catherine van Alexandrië, patrones van het bisdom Utrecht, waartoe Gouda behoorde. De voordeur en een deel van de gevel links in het midden behoren tot het huis De Moriaan. De huidige gevel in de Nederlandse renaissance stijl werd rond 1617 gebouwd. De eerste vermelding van het huis dateert uit 1513. Tot 1605 was er een bakkerij De Twaelff Halff Maenen in het gebouw gevestigd. Daarna werd het een kruidenier met de naam In de Goecoop. De gevelsteen die afgebeeld is, komt uit deze periode en droeg de spreuk: Loop, loop, dit is in de Goecoop. Aan het einde van de 17e eeuw werd het een tabaks-, koffie- en theewinkel. De geveldecoratie met de tabakswagens dateert uit de 17e eeuw en het uithangbord met de Morian uit de 18e eeuw. De voordeur en gevel van het huis in het midden recht paneel zijn van het Admiraalshuis aan Turfmarkt 142 in Gouda. Het huis aan de Turfmarkt werd in 1667 gekocht door admiraal Jan den Haen met de beloning van 10.000 Engelse ponden die hij had ontvangen voor zijn vangst van de Grote Liefde in de Slag bij Lowestoft tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog. Later woonde vice-admiraal Roemer Vlacq in dit huis. Laatstgenoemde liet het gebouw in 1757 voorzien van een rococo-gevel in natuursteen. Vlacq was een van de rijkste inwoners van Gouda. In dit huis hield hij zijn uitgebreide collectie van ongeveer honderd schilderijen. Zijn wijnkelder was de grootste in de stad. De deur op het onderste linkerpaneel, net als de entree deur rechtsboven, behoort tot Museum Gouda. Het is de ingang van de kapel van het gastenhuis. De kapel werd gebouwd in 1474. Oorspronkelijk behoorde de kapel tot het ziekenhuis als kapel van het gastenhuis. Na de hervorming diende de kapel eerst als opslagruimte. In 1610 werd het weer in een kerk veranderd. Aan het einde van de 19e eeuw diende het gebouw enige tijd als opslagruimte voor een lokale brouwer. Na de restauratie in 1979 en 1980 werd de kapel in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Sinds die tijd heeft de kapel gediend als tentoonstellingsruimte van het Museum Gouda, waarmee het direct verbonden is. Tenslotte toont het paneel rechtsonder de voordeur en een deel van de gevel van 't Vergulde Lam (Lage Gouwe 14). Het gebouw, daterend uit 1725, kreeg in 1881 een eclectische winkelpui en winkelinrichting voor de koffie- en theehandel door M.J. Kamphuizen.